بارگذاری طرح
آیا محتوای صلح حضرت امام حسن (صلوات الله علیه) و معاویه را می‌دانید؟

آیا محتوای صلح حضرت امام حسن (صلوات الله علیه) و معاویه را می‌دانید؟

تعداد بازدید : 124 تعداد نظرات : 0

قطعا بارها و بارها مطالبی را در مورد صلح‌نامه میان حضرت امام حسن مجتبی (صلوات الله علیه) و معاویه شنیده‌ و یا خوانده اید. در این مطلب سعی داریم تا به مواد و شرط‌های موجود در این صلح‌نامه بپردازیم.

پیش از آن‌که به مفاد موجود در صلح‌نامه حضرت امام حسن (صلوات الله علیه) و معاویه بپردازیم، بهتر است علل صلح حضرت امام حسن مجتبی (صلوات الله علیه) با معاویه را بدانیم.

 

علل صلح حضرت امام حسن مجتبی (صلوات الله علیه) با معاویه 

این صلح دلایل بسیاری زیادی را به همراه دارد که بصورت مختصر به آن خواهیم پرداخت.

پس از رحلت حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) و وقایع تاسف‌باری که رخ داد، دشمنان اسلام زمام امور مردم را بدست گرفتند و با حکومت ظالمانه خود، سعی بر خاموش نمودن نور خداوند در میان مردم داشتند.

این دشمنان از 25 سال سکوت و خانه‌نشینی حضرت امیرالمومنین علی (صلوات الله علیه) نهایت سوء استفاده را کردند و بدعت‌های فراوانی را در دین پایه نهادند و با جعل احادیث و ساخت احادیث دروغین و یا دست بردن در احادیثی که بر بزرگی و حقانیت ائمه اطهار (صلوات الله علیهم اجمعین) دلالت داشت و تغییر آنان به نفع بزرگان و منافع خود، سعی بر از بین بردن اساس اسلام و پوشاندن اشتباهات ننگین خود داشتند.

پس از آنکه حضرت امیرالمومنین علی (صلوات الله علیه) زمام امور را بدست گرفتند، دشمنان با به راه انداختن جنگ‌های متوالی در طی 5 سال، و بستن دروغ و تهمت‌های فراوان به ایشان، سعی بر تضعیف قدرت آن حضرت داشتند که در نتیجه پس از شهادت حضرت امیرالمومنین علی (صلوات الله علیه) آن‌ هم در خانه خداوند متعال در هنگام اقامه نماز، بسیاری از مردم جاهل و کاهل گفتند: مگر علی هم نماز می‌خواند؟

پس از شهادت آن حضرت، دشمنی‌ها و کینه‌ها رنگ جدیدی به خود گرفتند و آزار و اذیت‌ها بر شیعیان و پیروان حضرت امیرالمومنین علی (صلوات الله علیه) و در تنگنا قراردادن موقعیت حضرت امام حسن مجتبی (صلوات الله علیه)، شرایط کاملا آماده برای برپایی جنگی جدید بر علیه حضرت امام حسن مجتبی (صلوات الله علیه) و پیروان آن حضرت بود. بطوری‌که جان‌های شیعیان زیادی در خطر بود.

در این هنگام بود که حضرت امام حسن مجتبی (صلوات الله علی) برای زنده نگاه‌داشتن نام اسلام، همچنین حفاظت از جان شیعیان، حاضر به صلح با معاویه ملعون شدند. اما با شرط‌هایی که بسیار حیاتی و مهم بودند.

از طرف دیگر، چون معاویه به خاطر برقراری صلح و قبضه نمودن قدرت، حاضر به دادن همه گونه امتیاز بود - به طورى که ورقه سفید امضا شده‏ اى براى امام فرستاد و نوشت هر چه در آن ورقه بنویسد مورد قبول وى مى ‏باشد.(1)- امام از آمادگى او حداکثر بهره بردارى را نموده و موضوعات مهم و حساس را که در درجه اول اهمیت قرار داشت و از آرمان هاى بزرگ آن حضرت به شمار مى رفت، در پیمان صلح گنجانید و از معاویه تعهد گرفت که به مفاد قرار داد عمل کند.

مفاد صلح‌نامه حضرت امام حسن مجتبی (صلوات الله علیه) و معاویه چه بود؟

به این علت که مورخان تمامی مفاد این صلح‌نامه را در یک جا جمع ننموده‌اند، اما با بررسی کتب و اسناد معتبر می‌توان به چند مفاد از آن دست پیدا نمود.

 

برخی از مفاد صلح‌نامه به شرح زیر است:

1- حضرت امام حسن مجتبی (صلوات الله علیه) حکومت و زمام‌دارى را به معاویه واگذارى مى‏ کند، مشروط به آنکه معاوی هطبق دستور قرآن مجید و روش حضرت محمد (صلی الله علیه وآله) رفتار کند.

2- بعد از معاویه، زمام‌داری از آن حضرت امام حسن مجتبی (صلوات الله علیه) خواهد بود و اگر براى او حادثه‏ اى پیش آید حضرت امام حسین (صلوات الله علیه) زمام امور مسلمانان را در دست مى‏ گیرد. همچنین معاویه حق ندارد کسى را به جانشینى خود انتخاب کند.

3- بدعتِ ناسزا گویى و اهانت نسبت به حضرت امیرالمومنین علی (صلوات الله علیه) و لعن آن حضرت در حال نماز باید متوقف گردد و از حضرت امیرالمومنین علی (صلوات الله علیه) جز به نیکى یاد نشود.

4- مبلغ پنج میلیون درهم که در بیت المال کوفه موجود است از موضوع تسلیم حکومت به معاویه مستثنا است و باید زیر نظر حضرت امام حسن مجتبی (صلوات الله علیه) مصرف شود.

همچنین معاویه باید در تعیین مقررى و بذل مال، بنى هاشم را بر بنى امیه ترجیح بدهد. همچنین باید معاویه از خراج « دارابگرد » مبلغ یک میلیون درهم در میان بازماندگان شهداى جنگ جملو صفین که در رکاب حضرت امیرالمومنین علی (صلوات الله علیه) کشته شدند، تقسیم کند.(2)

5- معاویه تعهد مى‏ کند که تمام مردم، اعم از سکنه شام و عراق و حجاز، از هر نژادى که باشند، از تعقیب و آزار وى در امان باشند و از گذشته آنها صرف نظر کند احدى از آنها را به سبب فعالیت هاى گذشته ‏شان بر ضد حکومت معاویه تحت تعقیب قرار ندهد، و مخصوصاً اهل عراق را به خاطر کینه‏ هاى گذشته آزار نکند.

علاوه بر این معاویه تمام یاران حضرت امیرالمومنین علی (صلوات الله علیه) را، در هر کجا که هستند، امان مى ‏دهد که هیچ یک از آنها را نیازارد و جان و مال و ناموس شیعیان و پیروان على در امان باشند و به هیچ وجه تحت تعقیب قرار نگیرند و کوچکترین ناراحتى براى آنها ایجاد نشود، حق هر کس به وى برسد و اموالى که از بیت المال در دست شیعیان حضرت امیرالمومنین علی (صلوات الله علیه) است از آنها پس گرفته نشود.

همچنین نباید هیچ گونه خطرى از ناحیه معاویه متوجه حضرت امام حسن مجتبی (صلوات الله علیه) و حضرت امام حسین (صلوات الله علیه) و هیچ کدام از افراد خاندان حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) بشود و نباید در هیچ نقطه ‏اى موجبات خوف و ترس آنها را فراهم سازد.

 

معاویه در ادامه خود را ملزم به رعایت تمامی مفاد و شروط کرد و خدارا شاهد و گواه بر این صلح‌نامه قرار داد. هرچند او به هیچ‌یک از این شروط و مفاد در صلح‌نامه عمل ننموده و بلکه آزار و اذیت بر شیعیان را گسترش داد.

با نگاهی حتی ساده با این صلح‌نامه می‌توان دقیقا متوجه شد که هدف حضرت امام حسن مجتبی (صلوات الله علیه) از صلح با معاویه، چیزی جز زنده نگهداشتن اسلام و حفظ جان شیعیان نبوده است. پس کافی است تا کسانی که این صلح را اشتباهی از جانب حضرت امام حسن مجتبی (صلوات الله علیه) و مایه ننگ ایشان می‌دانند، تنها یکبار این صلح‌نامه را مطالعه نمایند.

منابع:

(1). ابن اثیر، الکامل فى التاریخ، بیروت، دار صادر، ج 3، ص 405؛ ابن عبدالبر، الاستیعاب فى معرفه الاصحاب، (در حاشیه الاصابه)، ط 1، بیروت، دار احیأ التراث العربى، 1328 ه.ق، ج‏1، ص 371؛ محمد بن جریر الطبرى، همان کتاب، ج 6، ص 93.

(2). دارابگر یکى از پنج شهرستان ایالت فارس در قدیم بوده است. (لغتنامه دهخدا، لغت داربجرد). شاید علت انتخاب خراج «دارابگرد» این باشد که این شهر طبق اسناد تاریخى، بدون جنگ تسلیم ارتش اسلام شد و مردم آن با مسلمانان پیمان صلح بستند. خراج آن طبق قوانین اسلام، اختصاص به پیامبر و خاندان آن حضرت و یتیمان و تهیدستان و درماندگان راه داشت. از اینرو امام مجتبى(علیه السلام) شرط کرد که خراج این شهر به بازماندگان شهداى جنگ جمل و صفین پرداخت شود زیرا درآمد آنجا، همچنانکه گفته شد، به خود آن حضرت تعلق داشت. بعلاوه، بازماندگان نیازمند شهید این دو جنگ که بى سرپرست بودند، یکى از موارد مصرف این خراج به شمار مى‏ رفتند (مجلسى، بحارالانوار، تهران، المکتبه الاسلامیه، 1393 ه.ق، ج 44، ص 10).

نام و نام خانوادگی
پست الکترونیکی
کد امنیتی :